woensdag 27 februari 2013

Angst en depressie de baas. Deel 6: zingeving.

Inleiding
We zijn bijna aan het eind gekomen van deze reeks angst en depressie de baas. In vogelvlucht zijn we over het landschap van angst en depressie gevlogen. In dit blog komt 'zingeving' aan bod. Zingeving gaat over fundamentele levensvragen: wie ben ik, waar kom ik vandaan, wat is leven, wat is dood, wat is m'n rol op aarde?
De antwoorden kunnen een bron van onrust zijn en het de baas worden van angst en depressie in de weg staan. Gelukkig is het probleem te herkennen en op te lossen.

Religies en levensbeschouwelijke stromingen
Voel je je verbonden met een religie of een levensbeschouwelijke stroming. Prima! Ik ben de laatste om te zeggen dat jouw levensvisie niet de juiste is. In tegendeel. Wees je bewust dat het gedachtegoed van jouw religie of levensbeschouwelijke essentieel is voor de wijze waarop jij de wereld ervaart en mede bepalend is voor de structuur van je brein. Tijdens de cursus zal ik hier dieper op ingaan.
Ik ga er vanuit dat geen enkele religie of levensbeschouwelijke stroming voorschrijft dat je angstig en/of depressief door het leven moet gaan. Wel is het van belang om goed te kijken hoe zingeving zich in jou heeft verankerd.

Valkuilen
Er zijn een aantal valkuilen bij het omgaan met zingeving. Tijdens de cursus gaan we die valkuilen nader bekijken. Wat die valkuilen gemeen hebben, is dat ze allemaal leiden tot tegenstrijdigheid. Als je een tegenstrijdigheid ervaart, is er geen rust, is er geen harmonie in denken en voelen. Wat je nodig hebt om angst en depressie de baas te zijn is nu juist wel rust in je lijf, wel harmonie in denken en voelen. Laat het buiten maar stormen, jij zit veilig in jouw huis. Oftewel: wat er ook gebeurt om je heen, van binnen ervaar je rust en harmonie.

Oplossing
Jouw levensvisie, jouw antwoorden op zingevingsvragen zijn van groot belang voor jouw welzijn. Als je hier niet alert op bent, kan het een struikelblok zijn, het kan tegenstrijdigheden in je oproepen, je onrustig maken, je antwoorden tot vragen maken en je in disharmonie brengen. Prima, probleem gezien, punt van aandacht. Gelukkig is er geen probleem dat niet op te lossen is. Ook hiervoor is een oplossing. Het hangt van jouw valkuil af welke oplossing het meest geschikt is. Als je je valkuil hebt gezien, komt de uitweg vanzelf in zicht. Ik heb het een en ander aan gereedschap om je verder te helpen.

Juist mensen die in een levenscrisis zitten, komen daar getransformeerd uit en hebben vaak een diep verankerd 'geloof' en 'vrede' gevonden. Soms zijn het juist de mensen die opstaan en een gids gaan worden voor anderen.

Over zingeving gesproken.

Meer weten?
Bezoek mijn site: http://www.dps-communicatie.nl
Of meld je aan voor de cursus angst en depressie de baas.
Opgeven kan via de mail: info@dps-communicatie.nl

Vriendelijke groeten en graag tot ziens,

Martin Bouwman

maandag 11 februari 2013

Angst en depressie de baas. Deel 5; het beest in jou.

Inleiding

Dit blog is alweer het vijfde deel in de serie angst en depressie de baas. In het eerste deel heb ik uitgelegd dat je jezelf als geheel mag zien en dus ook in de aanpak van een probleem alle aspecten van jezelf moet betrekken. Naar mijn mening gebeurt dit nog te weinig in de hulpverlening.
In de delen daaropvolgend heb ik het kort gehad over het belang van voedsel voor je welzijn, over het belang van mensen om je heen voor je welzijn en hebben we gekeken naar de rol van je brein bij het de baas worden van angst en depressie.
In dit deel gaan we kijken naar het lichaam. Welke rol speelt je lichaam bij het overwinnen van angst en depressie? Voordat ik die vraag probeer te beantwoorden, ga ik het eerst hebben over trauma, als bron van het probleem.

Trauma

Meestal is een trauma de oorzaak van niet-functionele angsten. Een trauma kan het gevolg zijn van een gebeurtenis die als levensbedreigend werd ervaren en ons vermogen om doeltreffend op te treden lam legde. Dit kan een eenmalige gebeurtenis zijn (shocktrauma), maar ook een langdurige blootstelling aan niet-verzorgende omstandigheden, met name tijdens belangrijke ontwikkelingsfases in de kindertijd (ontwikkelingstrauma)(Peter A. Levine, De tijger ontwaakt. p29).
Oftewel, je maakt iets ergs mee, je voelt dat je leven bedreigd wordt en je voelt je machteloos. Je kunt je niet verdedigen tegen het gevaar.

Fight, flight, freeze

Je lichaam is prima ingericht om zich te verdedigen tegen gevaar. Als je zintuigen het gevaar waarnemen, komen allerlei instinctieve reacties op gang. Er worden allerlei boodschappen heen en weer door je lichaam en brein gestuurd met het doel je lichaam zo snel mogelijk paraat te maken voor actie. Dat gedeelte van je brein dat zich bezig houdt met denken speelt hier nauwelijks een rol in. Wat je wel merkt is dat je lichaam allerlei sensaties en veranderingen doormaakt.
Je hart begint te kloppen, je vingers tintelen, je voelt je maag samentrekken en je blikveld vernauwt. Wat er gebeurt, is dat je lichaam alle energie stuurt naar de delen van je lichaam waar die energie nodig is. Je grote spiergroepen die gebruikt worden in de aanval of vlucht worden in paraatheid gebracht. Je spijsvertering, fijne motoriek, en veel van je denkende brein, heb je niet nodig en daar wordt energie uit onttrokken. Dit is de fight, flight-modus. Er is een keuze tot aanval of tot vlucht. Een volgende fase kan zijn: freeze. Als je werkelijk kansloos bent, kan je lichaam overgaan tot de freeze-modus. Het lichaam 'houdt zich dood.' Ook dit is een overlevingsstrategie. Als je dood lijkt, kan de aandacht van de aanvaller verslappen en dat kan jouw moment van redding zijn. Dit proces kun je waarnemen bij een muisje dat al te lang door de kat is geplaagd. Het houdt zich dood en hoopt dat de aandacht van de kat verslapt of geen lol meer heeft in het kat en muis spel. Dat is de redding van de muis.

Instinct

Overigens is er geen sprake van een bedacht plan in een dergelijke levensbedreigende situatie. Het zijn instinctieve reacties die plaatsvinden. Bij mens en dier gaat dit op dezelfde wijze. Dit komt omdat mens en dier voor een groot gedeelte 'dezelfde' hersenen hebben die het lichaam op een gelijksoortige wijze aansturen. Wat de muis niet doet, is naderhand de situatie en zijn eigen handelen daarin, overdenken. De muis die zich uit de klauwen van de kat gered heeft, schudt de energie uit zijn lichaam en gaat weer op zoek naar een stukje kaas. Dieren in vrijheid raken niet getraumatiseerd.


De denkende mens

De mens heeft meer moeite met het ontladen van de energie. Het gevolg is dat deze zich op een of andere manier verankert in je lichaam en in allerlei symptomen naar buiten wil komen. Het 'probleem' zit als het ware in je lichaam, dat een intelligent communicerend geheel is, opgeslagen. De traumatische gebeurtenis en de traumatische symptomen kunnen, in ons denkende brein, allang geen verbinding meer hebben. We weten al lang niet meer wat de oorzaak is voor de vervelende symptomen. Als we het nog wel weten, vertrouw er dan op, dat je geheugen je niet een filmische weergave van wat er gebeurd is, geeft. Zo functioneert ons geheugen niet. Het geheugen doet met gebeurtenissen dat wat nodig is om te overleven. Filmische weergave, precies weergeven zoals het gebeurd is, hoort daar niet bij. De gebeurtenis analyseren, vanuit het geheugen, heeft daarom geen zin als enig middel om je trauma te verwerken. Wat wel zin heeft, is het lichaam ook zijn werk te laten doen. In de volksmond noemen we dat 'er doorheen gaan'. Mindfulness spreekt van bewuste gewaarwording. Mijn buurman zei eens: 'laat de emoties maar thuiskomen.'
Kernboodschap is dat je je lichaam niet moet onderschatten. Het lichaam lijkt misschien je obstakel te zijn, want daar zitten toch al die vervelende gevoelens van angst en duisternis en pijn, Dat is toch juist het gebied waar je niet naar wilt luisteren. Een logische gedachte, maar in je lichaam kun je juist je antwoord vinden op je vraag: hoe word ik mijn angst en depressie de baas? Leer weer vertrouwen op de helende kracht van je lichaam. Peter A. Levine noemt het: 'restoring the wisdom of your body' (Peter A. Levine, Healing trauma. A pioneering program for restoring the wisdom of your body).

Wilt u meer informatie, mail dan gerust naar info@dps-communicatie.nl

Vriendelijke groet,

Martin Bouwman